Anna Lewicka-Strzałecka, Teoretyczne i praktyczne aspekty identyfikacji i ograniczania konfliktu interesów

Prof. dr hab. Anna Lewicka-Strzałecka

Podejmując refleksję nad istotą konfliktu interesów i możliwościami jego ograniczania, chciałabym na wstępie określić pole, którego owa refleksja dotyczy. Ponieważ pojęcie konfliktów interesów jest obszerne i obejmuje rozmaite ich rodzaje, dla uniknięcia nieporozumień trzeba zaznaczyć, że sytuacje, w których dwa lub więcej odrębnych podmiotów rywalizuje o osiągnięcie tego samego celu są poza zakresem niniejszej analizy. Tego typu konflikty są immanentną cechą gry rynkowej i w określonych okolicznościach mogą sprzyjać ładowi gospodarczemu. Przedmiotem mojego referatu jest konflikt interesów, który ma miejsce wówczas, gdy człowiek (lub organizacja) zobowiązany jest - w wyniku zewnętrznych okoliczności lub własnych działań - do podwójnej lojalności, czyli powinien realizować cele, których jednoczesne osiągnięcie nie jest możliwe w pewnej sytuacji. Mówiąc inaczej, człowiek (lub organizacja) znajduje się w sytuacji konfliktu interesów wtedy, gdy działając na własną korzyść lub korzyść pewnego podmiotu, wobec którego ma zobowiązania, działa jednocześnie wbrew interesowi innego podmiotu, wobec którego także powinien być lojalny. Ilustratywnym przykładem takiej sytuacji jest konflikt powinności urzędnika podejmującego decyzje dotyczące firmy, w której ma udziały czy nakaz podwójnej lojalności dziennikarza mającego napisać krytyczny reportaż o koncernie samochodowym, który użyczył mu swego produktu do testowania. Warto podkreślić, że powyższa definicja obejmuje nie tylko konflikt między osobistym i cudzym interesem, ale także zobowiązanie do lojalności wobec podmiotów, których interesy są nie do pogodzenia, np. sytuację kancelarii prawnej, która miałaby obsługiwać strony stające naprzeciw siebie w sądzie lub sytuację agencji reklamowej przyjmującej zlecenia na zorganizowanie kampanii reklamowej od konkurujących ze sobą firm.[konflikt.doc]